Εργατική Πρωτομαγιά: Μνήμη, Ντροπή και Ανάγκη για Αλλαγή

Του Μιλτιάδη Γκουζούρη

Η 1η Μαΐου είναι, ή μάλλον θα έπρεπε να είναι, ημέρα τιμής και συλλογικής μνήμης για τους αγώνες του εργατικού κινήματος. Μια υπενθύμιση ότι τα αυτονόητα του σήμερα, όπως π.χ. η οκτάωρη εργασία, η άδεια και η κοινωνική ασφάλιση, κερδήθηκαν με αίμα και θυσίες. Σε πολλές χώρες του κόσμου, αυτή η μέρα αποτελεί πράξη ουσιαστικής συλλογικής συνείδησης και πεδίο τεκμηριωμένου διαλόγου για την επόμενη μέρα της εργασίας.

Στην Ελλάδα όμως; Για ποια συλλογική συνείδηση να μιλήσουμε όταν ο συνδικαλισμός έχει καταντήσει καρικατούρα του εαυτού του; Όταν οι απεργίες θυμίζουν περισσότερο θέατρο σκιών παρά σοβαρή κοινωνική διεκδίκηση;

Η σύγκριση με το εξωτερικό είναι αμείλικτη. Σε χώρες όπως η Σουηδία ή η Γερμανία, τα συνδικάτα είναι επαγγελματικά, ενωτικά και αποτελεσματικά. Διαπραγματεύονται με σοβαρότητα, συμμετέχουν ενεργά στη χάραξη πολιτικών, κι έχουν κερδίσει τον σεβασμό τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων. Εκεί, ο εργαζόμενος νιώθει ότι το συνδικάτο τον εκπροσωπεί, όχι ότι του κάνει χάρη, ή ακόμα χειρότερα, τον χρησιμοποιεί ως εργαλείο για ιδιοτελή συμφέροντα.

Αντιθέτως, στην Ελλάδα, ο συνδικαλισμός είναι ξεφτίλα. Χρόνια τώρα, η έννοια έχει ευτελιστεί από κομματικά παραρτήματα, δήθεν “εργατοπατέρες” που διαχειρίζονται τα κοινά με ύφος φεουδάρχη, και άσκοπες, τελετουργικές πορείες χωρίς κανένα πρακτικό αποτέλεσμα. Οι απεργιακές κινητοποιήσεις, αντί να ενώνουν και να διεκδικούν, γίνονται πεδίο εκτόνωσης και, συχνά, βίαιων επεισοδίων από ομάδες που καμία σχέση δεν έχουν με τα συμφέροντα των εργαζομένων, απλώς σπιλώνουν κάθε έννοια αγώνα και δημοκρατικής έκφρασης.

Το χειρότερο όμως είναι η γενικευμένη απαξίωση. Όταν ο εργαζόμενος δεν συμμετέχει, όταν βλέπει τον συνδικαλισμό ως φάρσα και όχι ως ασπίδα, τότε το παιχνίδι έχει χαθεί. Και πράγματι, το έχουμε χάσει.

Ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα έχει αποτύχει. Δεν χρειάζεται εξωραϊσμός ούτε επιεικής κριτική. Έχει γίνει μέσο προσωπικής προβολής και πελατειακής αναπαραγωγής, και όχι εργαλείο υπεράσπισης των πολλών. Αν θέλουμε να ξαναμιλήσουμε για αληθινή κοινωνική αντιπροσώπευση, οφείλουμε να επανιδρύσουμε το θεσμό. Με συστηματικότητα, επαγγελματισμό, τεκμηρίωση, διαφάνεια και αξιοκρατία. Όχι άλλα ρουσφέτια, όχι άλλα συνδικαλιστικά «τσιφλίκια».

Η Εργατική Πρωτομαγιά δεν είναι για τα συνθήματα του δρόμου. Είναι για απολογισμό και ευθύνη. Και εμείς, ως κοινωνία, οφείλουμε να πούμε ξεκάθαρα: ο σημερινός ελληνικός συνδικαλισμός δεν εκπροσωπεί τους εργαζομένους και δεν είναι αυτός που τους αξίζει. Μήπως έφτασε η ώρα για αλλαγές;

Καλή Πρωτομαγιά!