Ρωσία: Ανάμεσα στη σιωπή και την εσωτερική ρήξη

Του Μιλτιάδη Γκουζούρη

Η Ρωσία είναι μια χώρα με βάθος, ιστορία και αντιφάσεις. Η Μόσχα, η καρδιά της, μοιάζει σήμερα ήρεμη στην επιφάνεια, αλλά κάτω από το παγωμένο της φλοιό, κάτι σιγοβράζει. Επισκεπτόμενος την πόλη, αντιλαμβάνεται κανείς πως ο πόλεμος με την Ουκρανία –που ξεκίνησε από τις φιλοδοξίες και τους φόβους ενός αυταρχικού καθεστώτος– δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλους.

Υπάρχει μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού που βλέπει τη σύγκρουση ως “δικαιολογημένη”. Η κρατική προπαγάνδα, η μονοδιάστατη πληροφόρηση, και η επίμονη χρήση εθνικιστικής ρητορικής έχουν δημιουργήσει μια συναισθηματική θωράκιση απέναντι στην πραγματικότητα. Πολλοί νιώθουν πως η απομόνωση από τη Δύση είναι είτε προσωρινή, είτε ακόμα και αδιάφορη. “Έχουμε τους δικούς μας πόρους”, λένε. “Δεν μας χρειάζεται η Ευρώπη”.

Όμως η σιωπή δεν είναι πάντοτε συναίνεση. Υπάρχει κι ένα άλλο κομμάτι της κοινωνίας – λιγότερο ορατό, λιγότερο δυνατό, αλλά παρόν – που καταλαβαίνει. Άνθρωποι που νιώθουν βαθιά ανησυχία για το μέλλον. Που γνωρίζουν πως η απομόνωση οδηγεί σε πολιτιστική φτώχεια, τεχνολογική υστέρηση, δημογραφική κρίση, διαρροή εγκεφάλων. Που βλέπουν πως οι διεθνείς σχέσεις που χτίστηκαν με κόπο, καταρρέουν. Που δεν ξεχνούν πως πίσω από κάθε επιβλητικό αφήγημα, υπάρχουν χιλιάδες σπασμένες ζωές.

Η Ρωσία δεν είναι μόνο ο Πούτιν, ούτε είναι μονοδιάστατα “η χώρα του πολέμου”. Είναι ένας λαός με βαθύ πολιτισμό, μνήμη, και ικανότητα να αναγεννηθεί. Αλλά η κατεύθυνση που έχει πάρει, με τη συστηματική φίμωση κάθε διαφορετικής φωνής, δεν αφήνει πολλά περιθώρια στην ελπίδα, τουλάχιστον προς το παρόν.

Το ερώτημα δεν είναι αν η Ρωσία θα επανέλθει. Το ερώτημα είναι πόσο θα της κοστίσει αυτή η σκοτεινή στροφή και ποιοι θα μείνουν πίσω να σηκώσουν το βάρος της επόμενης μέρας.