Σκιές με μελάνι: Η τέχνη του εκβιασμού σε ελληνική έκδοση

Σε τούτη τη χώρα με το φως το αιώνιο, όπου οι λέξεις άλλοτε έχτιζαν πατρίδες κι άλλοτε άναβαν επαναστάσεις, γεννήθηκε κι ένα είδος ύπουλο, μισό εκδότης, μισό νταραβεριτζής, που κρατά την πένα σαν μαχαίρι, κι όχι σαν φως.

Εκδότες, λέει, με κύρος και γραφεία, με εξώφυλλα βαριά κι υπογραφές γνωστές, που δεν πουλούν ιδέες αλλά σιωπή.

Κι αν δεν τους πληρώσεις για να σιωπήσουν, θα φροντίσουν να μιλήσουν, με τρόπο που πονάει.

“Δώσε μας χορηγία να ’σαι ήσυχος”, είναι το νέο συμβόλαιο ηθικής. “Αλλιώς, θα γράψουμε για σένα…ό,τι δεν έκανες, ό,τι φοβάσαι, κι ό,τι δεν φαντάστηκες ποτέ σου”.

Όχι ρεπορτάζ: απειλή. Όχι δημοσιογραφία: εκδίκηση με τιμολόγιο.

Δεν είναι όλοι, θα μου πεις. Όχι, φυσικά. Υπάρχουν ακόμα φωνές καθαρές, που γράφουν επειδή πονάνε την αλήθεια. Μα είναι δύσκολο ν’ ακουστούν ανάμεσα σε τόσες κραυγές για διαφημίσεις, σε τόσο θόρυβο χορηγούμενο.

Και οι επιχειρήσεις; Κάποιες φοβούνται. Κάποιες πληρώνουν. Κάποιες σιωπούν. Το όνομα έχει αξία, και η λάσπη κολλά εύκολα στα ρούχα όταν δεν έχεις χρόνο να αποδείξεις ποιος είσαι.

Η Δημοκρατία, λένε, έχει ανάγκη τον Τύπο. Μα όχι αυτόν τον Τύπο. Όχι τα έντυπα της απειλής, όχι τα sites που ψάχνουν θύματα, όχι τα μικρόφωνα που λειτουργούν με ταρίφα.

Η Ελλάδα αξίζει καλύτερα. Η λέξη εδώ γεννήθηκε· ας μην τη βλέπουμε να πεθαίνει σε τίτλους που γράφτηκαν για να πληρωθούν.

Δεν τα γράφω όλα αυτά από απόσταση. Τα βλέπω, τα ακούω, τα ζω. Ως πολίτης, ως επαγγελματίας, ως άνθρωπος που πιστεύει ακόμη πως οι λέξεις έχουν αξία όταν δεν τις πουλάς.

Έχω δεχτεί και ο ίδιος τέτοιες “προτάσεις”: να αγοράσω προστασία από τη λάσπη, να πληρώσω για να μη γραφτεί το ανύπαρκτο, να προσφέρω χρήματα, όχι για προβολή, αλλά για σιωπή. Και κάθε φορά που αρνήθηκα, ήξερα πως κάποιο άρθρο θα βγει, όχι γιατί έγινε κάτι κακό, αλλά γιατί έτσι λειτουργεί ο εκβιασμός: με μια πένα που δεν γράφει, παρά μόνο πληγώνει.

Δεν ζητάω πολλά. Μόνο να επιστρέψει η ντροπή εκεί που ανήκει. Να θυμηθούν κάποιοι τι σημαίνει να είσαι εκδότης, όχι εισπράκτορας με μπλοκάκι.

Να σηκώσουμε ξανά το ανάστημά μας απέναντι σ’ αυτούς που πουλάνε τον δημόσιο λόγο σαν να ήταν εμπορεύσιμος, αναλώσιμος, εξαγοράσιμος.

Γιατί όσο κι αν επιμένουν οι σκιές, το φως στην Ελλάδα δεν τελειώνει. Και όταν το φως πέσει πάνω στην αλήθεια, εκείνοι που εκβιάζουν θα πρέπει να αρχίσουν να εξηγούν.